Rynek pelet w Polsce, Europie i na świecie w 2008 roku

Już po raz szósty publikujemy dane o rynku pelet w Polsce i w Europie. Dane te zbierane są w ramach projektu Pellets@las,

z wykorzystaniem kontaktów z producentami i dilerami pelet oraz producentami i instalatorami kotłów.

W roku 2008 do grupy indywidualnych użytkowników pelet spalanych w kotłach bardzo małej mocy (20 kW- domy jednorodzinne)

i małych mocy (50-200 kW – budynki użyteczności publicznej i instalacje przemysłowe, np. piekarnie) doszły elektrociepłownie

i elektrownie. Dzięki temu ilość pelet wykorzystanych w kraju bardzo wzrosła i wyniosła ok. 160 000 ton, z czego ok. 100 000 ton zużyły

duże systemy energetyczne. Ceny zielonych certyfikatów dochodzące do 250 zł/MWh i wzrost cen węgla w 2008 roku pozwoliły

elektrociepłowniom płacić cenę bliską 100 € za tonę pelet dostarczanych w kontraktach zawieranych na kilkadziesiąt tysięcy ton. Cena ta

odpowiadała cenie eksportu pelet w minionym roku. Zakup pelet przez przedsiębiorstwa energetyczne umożliwił tym przedsiębiorstwom

zwiększenie wytwarzania „zielonej energii” w procesie współspalania.

Sytuacja niedoboru „zielonej energii” elektrycznej na rynku zwiększyła zainteresowanie produkcją pelet z innego surowca niż biomasa

drzewna. Rozpoczęto produkcję na dość dużą skalę  (w sumie około 40 000 ton rocznie) pelet ze słomy zbożowej i rzepakowej. Regulacje

prawne nakazujące używanie w procesie współspalania biomasy roślinnej pochodzenia rolniczego (w 2008 r. tylko 5%, ale w roku 2009

już 10%) sprzyjają uruchamianiu nowych linii produkcyjnych, a w niektórych przypadkach przestawianiu linii na produkcję pelet ze słomy.

W trakcie przygotowywania jest kilkanaście tego typu linii, głównie w zachodniej i północnej Polsce. Zainteresowanie dostawami dla

polskiej energetyki przejawiają też przedsiębiorcy zza wschodniej granicy Polski.

W 2008 roku wyprodukowano w Polsce ok. 380 000 ton pelet. 58% tej ilości wyeksportowano, a  42% (160 000 ton) zostało

wykorzystane w kraju. Około 60 000 t spalane jest w kotłach o mocach 20 kW, przeznaczonych do ogrzewania domów jednorodzinnych,

których liczbę szacuje się na około 5000 i kilkudziesięciu większych, o mocach 50 ÷ 200 kW, w budynkach użyteczności publicznej i

instalacjach przemysłowych. W elektrociepłowniach i ciepłowniach spalono ok. 100 000 ton.

W procesie dokładnej ewidencji wprowadziła w kilku przedsiębiorstwach zmiana produkcji z biomasy drzewnej na biomasę pochodzącą

ze słomy, oraz masowe zakupy pelet przez energetykę. Szacujemy, że błąd w przekazywaniu danych o produkcji może wynosić ok. 10%.

Rys. 1. Rozwój rynku pelet w Polsce

Zaktualizowana mapa producentów pelet pokrywa obszar prawie całej Polski, ale najwięcej producentów znajduje się w regionach

najbardziej zalesionych. Bardzo duży wpływ na dostępność surowca mają także zakłady produkujące płyty używane do produkcji mebli i

podłóg, a także przemysł celulozowo-papierniczy, które skupują odpady drzewne i zrębki w pierwszej kolejności. Ten sam surowiec

wykorzystywany jest także do produkcji brykietów, zazwyczaj w mniejszych zakładach produkujących do kilku tysięcy ton rocznie.  

Rys.2. Mapa producentów pelet drzewnych

W całej Europie widać coraz większe zainteresowanie biomasą pochodzenia rolniczego, którą można wykorzystać do produkcji pelet z

przeznaczeniem dla energetyki. Oprócz słomy wykorzystywane są także ziarna zbóż (Niemcy), łuski słonecznika (Ukraina) i pestki oliwek

(kraje śródziemnomorskie).

Rys.3. Mapa producentów pelet z mieszanek biomasy roślinnej

Nowatorską technologią jest toryfikacja biomasy polegająca na prażeniu w temperaturze ok. 250˚C w trakcie której uzyskuje się suchy

produkt zwany biowęglem, poddawany następnie peletyzacji. Tego typu próby prowadzone są na skalę techniczną w Holandii i w Polsce.

Uzyskany produkt charakteryzuje się wysoką wartością opałową do 25 MJ/kg i własnościami hydrofobowymi, pozwalającymi na długie

okresy magazynowania.

W tabeli 1 i na rysunkach 4 i 5 przedstawiono dane odnośnie zużycia, produkcji oraz eksportu i importu pelet w Europie, gdzie

odnotowano wzrost produkcji o 16%.

Rys.4. Ilustracja porównawcza rynku pelet w krajach europejskich

Tabela 1 – Dane liczbowe z rynku europejskiego w 2008 roku.

Rozbieżności pomiędzy importem i eksportem, wynoszące 235 000t oraz pomiędzy produkcją i zużyciem - 300 000t, wynikają z pokrycia

braków produkcji przez import z Kanady i zapasami.

Rys.5. Wzrost produkcji pelet w Europie na przestrzeni lat.

Pelety utrzymują swoją atrakcyjność nie tylko ze względu na kwestie ochrony środowiska, ale także ze względu na to, że są interesujące

cenowo. Na rysunku 6 przedstawiono dynamikę wzrostu cen różnych nośników energii, w tym pelet od roku 2001 do wiosny 2009, a na

rysunku 7 ceny jednostek ciepła uzyskanych z poszczególnych nośników energii dla gospodarstw domowych. Cena ciepła wytwarzanego z

pelet staje się coraz bardziej konkurencyjna w porównaniu do ciepła z paliw kopalnych.

Rys.6. Dynamika wzrostu cen różnych nośników energii.

Rys. 7. Porównanie cen ciepła [zł/GJ]

Dla porównania kosztów ogrzewania domów za pomocą wybranych nośników na rysunku 8 zamieszczono wykres uwzględniający aktualne

ceny dla pelet, gazu, oleju i węgla, z którego również można odczytać jak bardzo opłacalna jest termomodernizacja i zmiana systemu

grzewczego.

Rys.8. Roczne koszty ogrzewania domów jednorodzinnych o jednakowych powierzchniach (150m2) i różnej izolacji cieplnej.                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                      

Wnioski:

• Produkcja i zużycie pelet drzewnych w Polsce i Europie ciągle rośnie i staje się atrakcyjną alternatywą dla paliw kopalnych.
• W Polsce rośnie sieć dystrybucji pelet i zakładów instalatorskich montujących małe kotły do ich spalania.
• W 2008 roku bardzo wzrosła ilość pelet zużywanych w energetyce w procesach  współspalania.
• Powstają nowe linie produkcji pelet ze słomy, głównie pod zapotrzebowanie elektrociepłowni i elektrowni.
• Trwają prace nad wdrażaniem innowacyjnej produkcji pelet z toryfikowanej biomasy.

Edmund Wach

Bałtycka Agencja Poszanowania Energii S.A.